Raciąż.eu

Kilka kilometrów na północ od Raciąża, obok lasu, torfowisk i potoku, o którym mało ludzi wie, że nazywa się Zadębie (słyszałem też nazwę Dębowy Potok), między wsiami Żychowo (dawna wieś służebna biskupów płockich) i Kodłutowo, leży wieś Krzyżak – nazywana także Krzyżakiem Kodłutowskim. Obecnie ta miejscowość jest już wyludniona, a ostatni jej mieszkańcy - państwo Markowscy i Krużmanowscy opuścili te tereny pod koniec lat 70-tych i na początku 80-tych. Wyprowadzili się z Krzyżaka, ponieważ zdecydowanie niekomfortowo mieszkało się starszym ludziom na takim odludziu, z dala od cywilizacji, w miejscu, do którego nigdy nie dotarła elektryczność. Miejsce, mimo że było dość trudne do zamieszkiwania przez ludzi, stanowi niebywale piękny przyrodniczo i ciekawy dla miłośników historii zakątek. Tamtejsze bagna i mokradła są naprawdę urokliwe.

W roku 1975 ukazał się Przewodnik po Mazowszu Ciechanowskim i Mławskim pióra Janusza Żmudzińskiego. Wśród miast godnych odwiedzenia, opisuje on również Raciąż. Stanowi jednocześnie opis Raciąża z tamtych czasów. Co więc było godne polecenia w Raciążu w tamtych latach?

Pierwsza zapisana wzmianka o Raciążu w dokumencie urzędowym pochodzi z roku 1065 roku z tzw. falsyfikatu mogileńskiego. Data powstania dokumentu budzi spory. Jest to dokument królewski, wystawiony w Płocku w 1065 roku lub jak inne źródła podają, dokument fizycznie powstał w 1155 roku.

Raciąż to jedno z najstarszych miast w Polsce. W latach 60-tych ubiegłego wieku prowadzone były badania dotyczące zachowanych resztek grodziska wczesnośredniowiecznego na Wodnej Górze w Raciążu. Badania te powtarzano w kolejnych latach coraz to nowocześniejszymi metodami. Wynika z nich, iż gród w Raciążu powstał w wcześniej niż Państwo Polskie.

Jedną z ważniejszych szkół budujących tożsamość miejską Raciąża jest Liceum Ogólnokształcące w Raciążu im. mjr Henryka Dobrzańskiego Hubala.

Raciąski Dom Kultury rozpoczął działalność 14 września 1958 roku. Budynek placówki wybudowano kosztem jednego miliona złotych, dzięki inicjatywie ówczesnych przewodniczących Miejskiej Rady Narodowej Stanisława Smolińskiego, Stanisława Włodarskiego oraz Jerzego Ziółkowskiego.